Werkgroep 18e Eeuw

Wie ben ik?
Individualiteit in de achttiende eeuw

Symposium Werkgroep 18e Eeuw
Schiedam, 11 december 1998

Nu de persoonlijke beleving of subjectieve gewaarwording van gebeurtenissen in de geschiedschrijving een belangrijke plaats krijgt toebedeeld, is er in de begrips- en ideeëngeschiedenis, als ook in meer sociologische benaderingen van de geschiedenis, een groeiende belangstelling voor individualiteit. De vraag die zich bij het onderzoeken van persoonlijke reacties op gebeurtenissen namelijk opdringt, is: hoe 'persoonlijk' is die reactie eigenlijk? Bestaat er in de 18e eeuw wel een individualiteit zoals wij die kennen en waarbij het 'ik' als min of meer uniek wordt gezien? En, wellicht nog belangrijker, als ijkpunt voor normen en waarden en als uitgangspunt bij maatschappelijk handelen? Bovendien, als men zoiets als individualiteit kent, hoe statisch of dynamisch is dat begrip dan? Ontwikkelt het zich, is er sprake van eenheid of valt het 'ik' in onderdelen uiteen? Is de invulling van het individuele sterk fysiologisch gekleurd of meer psychologisch?
Behalve uit expliciete uitspraken over individualiteit of welke andere naam men er ook aan geeft - hoewel het niet onbelangrijk is welke naam men er aan geeft -, is het mogelijk om met omtrekkende bewegingen meer over de invulling hiervan te weten te komen: bijvoorbeeld via de religieuze beleving, opvoedingsideeën, de literatuur, de geschiedschrijving.
Tijdens het symposium is via dergelijke ‘omtrekkende bewegingen’ geprobeerd worden vat te krijgen op individualiteit in de 18e eeuw. In een slotbetoog reflecteerde professor H.F.M. Peeters vanuit zijn eigen expertise, de historische pedagogiek, op de gehouden lezingen.

PROGRAMMA

10.30-10.45 Ontvangst
10.45-11.00 Opening door voorzitter prof.dr. Ernestine van der Wall (Universiteit Leiden)
11.00-11.30 drs. Willeke Los (Universiteit Utrecht)
Karaktervorming en deugdzaamheid. Individualiteit in 18e-eeuwse pedagogische geschriften
11.30-12.00 dr. Jelle Bosma (Universiteit Utrecht)
Individualiteit en religie

Koffiepauze

12.15-12.45 dr. Leo Wessels (Open Universiteit)
Van Bayle tot Bilderdijk. Individu(aliteit) en volk als veranderende historische categorie in de Nederlandse geschiedschrijving
12.45-13.15 dr. Tom Verschaffel (KU Leuven)
Persoonlijkheid en zelfbewustzijn. De historicus als auteur in het 18e-eeuwse België

Lunch

14.30-15.00 drs. René Bosch (Universiteit Utrecht)
Grenzen aan het individualisme in kunst- en literatuurtheorie. Anglicaanse douane
15.00-15.30 drs. Anke Gilleir (KU Leuven)
Individualiteit en gender. Johanna Schopenhauer en de ‘Weimarer Klassik’

Theepauze

15.45-16.15 Slotlezing door prof.dr. H.F.M. Peeters (em. KUB Tilburg)
16.15-17.15 Discussie
Borrel (tot 18.30 uur)

Het symposium is gehouden in de aula van het Stedelijk Museum te Schiedam, Hoogstraat 112, 3111 HL Schiedam

Startpagina

Contact

Disclaimer